CZWARTKI LITERACKIE

PIERWSZY „CZWARTEK LLITERACKI"

Zarząd Koła Miłośników Literatury i Języka Polskiego we Wrocławiu na swoim pierwszym posiedzeniu w dniu 28 stycznia 1946 roku postanowił zorganizować „Czwartki Literackie", na których zaproszeni pisarze czytaliby swoje utwory, a następnie odbywałaby się nad nimi dyskusja.
W początkach lutego ustalono tematy kilku kolejnych „Czwartków" i wyznaczono datę pierwszego „Czwartku Literackiego" na 14 lutego 1946 roku.
Na „Czwartku" tym prezes Koła, Anna Kowalska, miała odczytać swe opowiadanie, a na przewodniczącego spotkania wyznaczono sekretarza Koła, prof. Tadeusza Mikulskiego. Na miejsce „Czwartku Literackiego" wybrano lokal przy ul. Kościuszki 35, [...].
Pamiętam, że był to dzień mroźny, ale bezśnieżny. Obcasy przechodniów stukały na zamarzniętych płytach chodnika. Wiadomość o „Czwartku Literackim" podał ówczesny wrocławski organ prasowy „Pionier". O oznaczonej godzinie w lokalu było tylko pięć osób: autorka Anna Kowalska, przewodniczący „Czwartku" prof. Tadeusz Mikulski, gospodyni mieszkania Alicja Rozgórska oraz niżej podpisany jako naczelnik Wydziału Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego i mój zastępca Stanisław Pękalski, późniejszy profesor i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych. Zdecydowaliśmy czekać jeszcze kwadrans i, jak się okazało, nie nadaremno. W ciągu kwadransa przybyli literaci Aleksander L. Szuro i Stefan Łoś oraz profesorowie polonistyki Stanisław Kolbuszewski i Stanisław Rospond.
Anna Kowalska odczytała swe opowiadanie, które miało tytuł „Czerwona rękawiczka”, a nie, jak później utrzymywano, „Za trudne szczęście”. Trwało to niewiele ponad pół godziny i potem zaległa cisza. Przewodniczący spotkania zapytał, czy może ktoś z obecnych chce zabrać głos na temat opowiadania i wówczas ja wygłosiłem przemówienie krytykujące odczytany utwór. Po moim przemówieniu poloniści profesorowie Kolbuszewski i Rospond wymienili swe poglądy odpierając moje zarzuty i omawiając pozytywne strony odczytanego utworu.
Podczas spotkania pani Rozgórska częstowała nas gorącą herbatą z cytryną. Po około półtorej godzinie prof. Tadeusz Mikulski zamknął pierwszy „Czwartek Literacki" zapraszając na następny i podając jego tematykę, a następnie rozeszliśmy się do domów, każdy w swoją stronę, oprócz Anny Kowalskiej i prof. Stanisława Kolbuszewskiego, których zaprosiła pani Rozgórska na podwieczorek.
Tak się złożyło, że po pięćdziesięciu latach z owych dziewięciu osób, które były uczestnikami pierwszego „Czwartku Literackiego”, przy życiu pozostałem tylko ja, żywe świadectwo tego pamiętnego wieczoru.


Andrzej Jochelson

      

NASTĘPNE „CZWARTKI LITERACKIE”

Od 1946 roku aż do dzisiaj trwa ta tradycja. Wciąż we Wrocławiu odbywają się pod tą nazwą spotkania autorskie z pisarzami, połączone z dyskusjami nad przedstawianymi dziełami literatury pięknej. Początkowo były organizowane przez Koło Miłośników Literatury, potem przez Związek Literatów Polskich, w końcu, po przerwie w stanie wojennym, przez Stowarzyszenie Pisarzy Polskich.

Brało w nich udział wielu znanych i znaczących pisarzy polskich, także przybywających z zagranicy. Mają te wieczory swoją wierną publiczność stanowiącą elitę intelektualną miasta, wstęp na nie jest bezpłatny, a odbywają się przeważnie w zabytkowym Domku Romańskim (Nankiera 8), ale nie zawsze (czasem ze względów logistycznych odbywają się nawet w inne dni tygodnia). Jubileuszowy, tysięczny Czwartek Literacki gościł Jacka Łukasiewicza w Sali Rycerskiej wrocławskiego Ratusza we wrześniu 2007 roku.

Bogata historia wrocławskich Czwartków Literackich spisana przez Jerzego Bogdana Kosa pt. „Spotkania ludzi i idei” została wydana jako książkowy suplement do dwunastego numeru Dolnośląskiego Rocznika Literackiego „Pomosty” i można ją dostać, jak i inne wydawnictwa Wrocławskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, w jego siedzibie: Wrocław, Rynek-Ratusz 26.


Andrzej Maria Dzierżanowski (2008)